Ömer bin Abdülaziz

682 - 720

Ömer bin Abdülaziz (Umar ibn Abd al‑Aziz), Emevî Hanedanı mensubu olarak 717–720 yılları arasında halifelik yapmış; dürüstlüğü, dindarlığı ve devlet idaresinde gerçekleştirdiği sosyal ve mali reformlarla anılan önemli bir İslâmî liderdir. Yakın akrabası olan önceki Emevî yöneticilerinden farklı olarak, İslâm hukukuna ve adalete öncelik veren bir yönetim anlayışı benimsedi; vergi düzenlemeleri, haksız el koymaların düzeltilmesi ve yoksullar için yardım mekanizmalarının güçlendirilmesi gibi uygulamalarla tanındı. Kısa saltanatı boyunca merkezi idareyi güçlendirirken aynı zamanda yerel yöneticilerin keyfî uygulamalarına karşı tedbirler aldı. Tarihçiler ve Müslüman müellifler tarafından sıklıkla “adil” ve “dindar” bir hükümdar olarak tasvir edilen Ömer bin Abdülaziz, sonraki dönem İslâm düşünce ve siyaset literatürü üzerinde kalıcı bir etki bıraktı. Siyasi mevkide bulunduğu süre kısıtlı olmasına rağmen, halifeliğinin ilkelerine vurgu yapan kaynaklar onu bazen ilk dört halifenin ahlaki çizgisine yakın bir figür olarak görürler. Ölümü sonrasında da hem Emevî yönetimi içindeki hem de İslâm dünyasındaki tartışmalar ve değerlendirmeler onun mirası etrafında şekillendi.