Paul Henri Thiry d'Holbach
1723 - 1789
Paul-Henri Thiry, Baron d'Holbach (1723–1789), 18. yüzyıl Fransız Aydınlanması'nın en etkili materyalist ve ateist düşünürlerinden biridir. Zengin bir miras sayesinde Paris'te bağımsız bir entelektüel yaşam sürdü ve evini aydınların, yazarların ve bilim insanlarının buluştuğu bir merkez haline getirdi. D'Holbach, din eleştirisi, determinizm ve doğalcı bir dünya görüşünü savunan sert metinleriyle tanınır; en meşhur eseri Système de la nature (Doğanın Sistemi, 1770) anonim olarak yayımlanmış ve dönemin teolojik dogmalarına güçlü bir meydan okuma getirmiştir. D'Holbach, birçok gizli veya anonim broşür ve kitap aracılığıyla dinin toplumsal rolünü, ahlâk anlayışlarını ve metafizik iddiaları sorguladı. Aynı zamanda Diderot, Hume ve diğer Encümen üyeleriyle yakın ilişkiler kurarak fikir alışverişine ve Encyclopédie çevresindeki entelektüel hareketliliğe önemli katkılarda bulundu. Hayattayken eserleri sansüre uğradı ve tartışma yarattı; buna rağmen laiklik, materyalizm ve eleştirel akıl geleneği üzerindeki etkisi sonraki nesiller tarafından kabul edildi. D'Holbach'ın mirası, modern seküler düşünce ve din eleştirisi tarihindeki merkezi rolüyle değerlendirilmeye devam etmektedir.
Sözler (22)
"Ancak dinin bulutlarını ve hayaletlerini dağıttığımızda hakikati, aklı ve ahlakı keşfedeceğiz."
"Aristoteles yanılmıştı: Felsefe bilgiye duyulan soylu bir arzunun sonucu değil, acıdan kaçınmak için duyulan korkak bir özlemin sonucuydu. Din eşiği, bu nedenle, olgun, aydın insanın aşması gereken ca…"
"Aydınlanmış insan, olgunluğunda, mükemmeliyetçiliğinde kendi mutluluğunun peşine düşebilecektir, çünkü incelemeyi, kendisi için düşünmeyi ve diğerlerinin otoritesine göre bir şeyi gerçek olarak kabul …"
"Bir ateist, insanlığı yeniden doğaya, deneyime ve akla yönlendirmek için, insanlığa zarar veren ejderhaları yok eden kişidir."
"Din akla karşıdır; insanlığın mutluluğuna ulaşmasını engeller; siyasal zorbalığa elverişli zemin hazırlar. Dinleri bilgisizlik ve korku doğurmuş; "Eğitim", "Alışkanlık" ve "zorbalık" geliştirmiş; başt…"
"Din, bana, sadece hükümdarları halklarının üstüne çıkarmak ve bunları hükümdarların gücüne teslim etmek için icat edilmiş gibi geliyor."
"Doğadan edindiğimiz her bilgi, tanrıları öldürmektedir. Tıpkı bilmediklerimizin tanrılarının doğumuna sebep oluşu gibi."
"Evren, kesin kanunlara uyar; her varlık ve her olay belirlenmiştir; belli nedenlerden ortaya çıkar."
"Geçmişten bu yana, halklar yeryüzünde kendilerini çok mutsuz hissettikleri için onları, tanrısal öfke ile tehdit ederek susmaya zorluyorlar; sefilliklerinin gerçek nedenlerini görmelerini engellemek i…"
"İnsan soyunu aldatmak isteyen düzenbazlar daima aynı hilelere başvurdu; sınamadan daima kaçındılar; sınamanın karşısına gizemleri, belirsizlikleri, korkuları çıkardılar."
"İnsanlar, başlarına gelen ve nedenlerini bilip anlayamadıkları felâketleri tanrısal bir varlığa bağlamışlar; bunları onun yaptığına inanmışlardır."
"İnsanlara kendi akıllarına saygı duymaları ve cesur olmaları telkin edilmeli ve kendileri için arkasından koşamaları gereken hayallere gereksinimleri varsa, doğruluk, iyilik ve barış sevgisini benimse…"
"İnsanların batıl inançlara sahip olmasının tek nedeni korkak bir varlıktır; korkak olmasının tek nedeni de cahil olmasıdır."
"Madde ve ruh, bir ve aynı şeydir. Hareket ve madde, evrenin temelidir, insan, duymak, düşünmek ve eylemde bulunmak özüne sahip olan maddeden yapılmıştır."
"Tanrı fikri yeryüzüne o kadar genel olarak neşredilmiştir ki, insan türünün evrensel bir hatasından başka bir şey değildir. Şimdi geriye kalan şey, bu hatanın faydalı olup olmadığının incelenmesidir."
