Musa el-Kâzım
Musa el-Kâzım (Mūsā ibn Jaʿfar) Emevî-Abbasî dönemlerinin son çeyreğinde doğmuş ve Şii İmamet geleneğinde yedinci İmam olarak anılmıştır. Cafer es-Sâdık’ın oğlu olan Musa el-Kâzım, ilmi mirası, takvası ve sabrı ile tanınmış; lakabı “el-Kâzım” (öfkesini bastıran) bu yönünü vurgular. Bağdat ve çevresinde yaşayan, hadis rivayetleri aktaran ve takipçilerine dini-pratik rehberlik yapan bir âlim figürü olarak Şii topluluklarında derin saygı görmüştür. Onun döneminde Şii düşünce, hem iç tartışmalar hem de Abbasi otoritesinin baskısı altında biçimlenmiştir. Musa el-Kâzım’in yaşamı siyasi baskılarla da karakterizedir; kaynaklar onun Abbâsî yönetimi döneminde birkaç kez hapse atıldığını ve sonrasında hapishanede öldüğünü ileri sürer, birçok gelenek ölümünün zehirlenmeye bağlı olduğunu belirtir. Mezarı günümüzde Bağdat’taki Kâzımeyn (Kadhimiya) semtinde olup Şii hacılar için önemli bir ziyaret yeridir. Musa el-Kâzım, hem rivayet zincirleri aracılığıyla hem de ahlakî örnekliğiyle Şii düşünce ve gelenek üzerinde kalıcı bir etki bırakmış; talebeleri ve sonraki İmamlar aracılığıyla İslam ilimleri tarihinde kendine özgü bir yer edinmiştir.
Sözler (36)
"Ey Hişam! Ziraat yumuşak toprakta olur, taşın üzerinde değil. Böyle de İlim ve Hikmet de alçak gönüllerde olur, müstekbirlerin kalbinde değil."
"Her kim halka karşı gazabının önünü alırsa, Allah da kıyamet günü ona karşı azabın önünü alır."
"Nefsini heva ve hevesten korumak için onunla cihad et. Bu düşmanla cihad etmen gibi sana farzdır."
"Ey Hişam! Akıllı insanlar, İlim ve Hikmetle birlikte olan sınırlı dünya imkanlarını, geniş dünyevi imkanlarla olan sınırlı ilim ve hikmete tercih etmişlerdir."
"Allah-u Teala diğerlerine söven, ne dediğine ve ona ne dendiğine aldırış etmeyen hayası az kişiye cenneti haram etmiştir."
"Ey Hişam! Mesih havarilerine dedi ki: Küçük ve ehemmiyetsiz sayılan günahlar şeytanın tuzaklarından biridir. Şeytan onları size küçük ve ehemmiyetsiz gösteriyorlar, böylece onlar çoğalıyor ve sizi kuş…"
"Her gördüğün şeyde bir öğüt vardır."
"Kim kötülüklerden rahatsız olmazsa, iyilik de onun yanında bir değer taşımız."
"Şaka yapmaktan sakın, çünkü şaka, imanın nurunu yok eder."
"Kendinize fakirliği telkin etmeyin, çünkü bunu yapan cimri olur. Kendiniz için uzun ömür göz önüne almayın, çünkü bu sizi ihtirasa kaptırır."
"Allah’ın kulları arasında en kötü olan, kötü dili olduğu için halkın onunla oturup kalkmaktan çekindiği kimsedir."
"Kulu, Allah’ı tanımaktan sonra ona en yakın edecek şey, namaz kılması, ana ve babaya iyilik yapması, haset, bencillik ve övünmeyi terk etmesidir."
"Hikmetli bir kelime, mü’minin yitik malıdır, öyleyse ilim peşinde koşun!."
"Halka göz dikme, çünkü bu sıfat zelil olma ve alçalmanın anahtarıdır."
"Ey Hişam! Doğru konuşanın ameli de temiz olur."
"Kim makam dilerse, helak olur ve kim bencil olursa helak olur."
"Zulmün zorluğunu, (ancak) zulme uğrayan kimse anlar."
"Sakın Allah’a itaat yolunda malını esirgeme. Çünkü onun iki katını Allah’ın masiyetinde harcarsın."
