John Dalberg-Acton
1834 - 1902
John Emerich Dalberg-Acton, 1st Baron Acton (10 Ocak 1834 – 19 Haziran 1902), İngiliz tarihçi, siyaset düşünürü ve ahlak yazarı olarak tanınır. Soylu bir ailede doğan Acton, geniş bir entelektüel eğitim almış; Avrupa tarihine, kilise politikalarına ve özgürlük kavramına ilişkin eleştirel çalışmalarıyla öne çıkmıştır. En çok bilinen görüşü “İktidar yozlaştırma eğilimindedir; mutlak iktidar mutlak biçimde yozlaştırır” biçimindeki özlü sözdür; bu ifade, modern siyaset teorisinde iktidar ve hesap verebilirlik tartışmalarında uzun süre etkili olmuştur. Acton, yaşamı boyunca yok edilemez bir entelektüel merak ve geniş bir mektup koleksiyonu ile dikkat çekti; tarih yazımında ahlaki değerlendirmelerin önemini savunmuş ve merkeziyetçi otoritelere yönelik eleştirileriyle hem çağdaşlarının hem de sonraki kuşakların ilgisini çekmiştir. Parlamenter hayatta Baronu olarak sözü geçen özgürlük ve sorumluluk temalarını savundu; eserleri ve mektupları, tarihi olayları yorumlarken etik sorumluluğun korunması gerektiği görüşünü korur. Bugün Acton, liberal siyaset teorisi, kilise-devlet ilişkileri ve tarih felsefesi alanlarında referans gösterilen bir figürdür.
Sözler (34)
"Gelişmek, mükemmelleştirmek ve vicdanını güçlendirmek tarihin büyük başarısıdır."
"Başarıyı kutsallaştırmaktan daha tehlikeli veya ahlaksız bir zihin alışkanlığı yoktur."
"Sınırsız güce sahip olmak vicdanı çürütür, kalbi sertleştirir ve anlayışı karıştırır."
"Demokrasinin kötü olan bir yönü çoğunluğun tiranlığına dönüşmesidir."
"Dinde fanatizm, kınadığı tutkuların, iddia ettiği dogmalarla ittifakıdır."
"İktidar suistimale yakındır ve mutlak iktidar suistimalsiz yapamaz."
"Güç yozlaşma eğilimindedir ve mutlak güç kesinlikle yozlaştırır."
"Özgürlük, başkaları tarafından kontrolün engellenmesidir."
"Ahlaki kurallar çağlar boyunca sabittir ve koşullara uymaz."
"Yeteneği en iyi, karakteri en kötü durumda değerlendirin."
"Büyük adamlar neredeyse her zaman kötü adamlardır."
"Özgürlük için var olmayan otorite, otorite değil güçtür."
"Despotik güce her zaman ahlakın bozulması eşlik eder."
"Her iktidar bozar; mutlak iktidar, mutlak bozar."
"Özgürlük, irade ve hukuk arasındaki uyumdur."
"Okuyarak olduğu kadar yazarak da öğrenin."
"Halkın iradesi haksız olanı yapamaz."
"Her sınıf yönetmeye uygun değildir."
"Mülkiyet kutsal bir hak değildir. Zengin bir adam fakir olduğunda bu bir talihsizliktir, ahlaki bir kötülük değildir. Fakir bir adam yoksullaştığında, sonuçlarla dolu ve topluma ve ahlaka zarar veren …"
"Bir ülkenin özgür bir ülke olup olmadığını değerlendirmek için en iyi test azınlıkların sahip olduğu hakların güvence altına alınıp alınmadığına bakmaktır."
