Octavio Paz
1924 - 1998
Octavio Paz (1914–1998), modern Meksika edebiyatının en etkili figürlerinden biri olarak kabul edilen şair, deneme yazarı ve diplomattır. Meksika’da doğup yetişen Paz, dilin estetiği ve kültürel kimlik üzerine derinlemesine düşünceleriyle tanınır; şiir ve deneme arasında hareket eden üretimi hem yerel hem evrensel temaları işler. En ünlü eserleri arasında ulusal kimlik ve tarih üzerine yazdığı El laberinto de la soledad (Yalnızlığın Labirenti) ve şiiri Piedra de Sol (Güneş Taşı) yer alır; 1990’da Nobel Edebiyat Ödülü ile onurlandırılmıştır. Kültürel kimlik, modernite, yalnızlık ve dil felsefesi Paz’ın yazınının merkezinde bulunur. Gençlik döneminde sürrealizm ve çağdaş Avrupa düşüncesinden etkilenmiş; sonraki yıllarda Doğu felsefesi ve mistik düşüncelerle karşılaşmaları eserlerine yeni yönler kazandırmıştır. Diplomatik hizmetleri sırasında uluslararası kültürel ilişkilerde aktif rol oynamış ve Meksika dış hizmetinde çeşitli görevlerde bulunmuştur. Ayrıca yayıncılık alanında da etkili olmuş, Vuelta gibi edebi dergilerle düşünce ortamına katkıda bulunmuştur. Latin Amerika ve dünya edebiyatı üzerindeki etkisi, hem şiirsel dili hem de entelektüel derinliğiyle bugün de çalışılmaya ve tartışılmaya devam etmektedir.
Sözler (48)
"Özgürlük su kadar değerlidir ve üzerine titremediğimiz takdirde aynen su gibi akıp gider."
"Bir şiiri okumak, onu gözlerimizle işitmektir; bir şiiri dinlemek ise onu kulaklarımızla görmek."
"Kökünden koparılmış sözcükler bu toprağa düşüp kök salmaktadır. Sürgün, bir kökleşmeye dönüşmektedir."
"Özgürlükten yoksun demokrasi bir despotizmdir; demokrasiden yoksun bir özgürlük de hayalden başka bir şey değildir."
"Zorba yönetimler ve despotluklar, kendi yönetimlerini haklı çıkarmak için bir dış düşmanın tehdidine ihtiyaç duyarlar. Böyle bir düşman yoksa icat ederler."
"Okumak, bizi bilinmedik üIkeIere götüren bir zihinseI ve anIıksaI yoğunIaşma biçimidir. Kendimize giden, akIımızın ucundan geçmemiş yoIIar buImaktır. Bu bir keşiftir. RekIam ve anIık iIetişim çağında …"
"Avrupalı aydınlara hiç benzemeyen özel bir durumumuz var. Avrupalı ve Amerikalı aydınlar yönetimde güçlü değildir.Devlet felsefesi açısından batılı aydın, sürgünde yaşayıp borusunu dışarıdan öttüren, …"
"Eğer komünist partiler dinsel ve askerî tarikatlar olmaktan vazgeçip, sahici siyasal partiler olmak istiyorlarsa, işe, demokrasiyi kendi partilerinde uygulayarak ve zorbaları Şili' de, Vietnam'da veya…"
"Savunduğumuz davanın erekleri, ne kadar yüce olursa olsun, ona varmak için kullandığımız yollardan ayrı tutulamaz. Partimizin yaptığı canavarlıkları kamuoyu önünde lanetlemek zordur, çok zordur ama ay…"
"Bütün devrimlerde, eski rejimler devrilir devrilmez hizipler arasında iktidar mücadeleleri başlar. Bu mücadeleler hep halkın gözünden uzakta sürdülür ve doğal olarak giderler de halkın cebinden karşıl…"
"Sor Juana der ki: "Söylenecek hiçbir şeyimiz olmadığı için sessiz durmayız, sessiz duruyorsak eğer söylemek istediklerimizin hepsini nasıl söyleyeceğimizi bilmediğimizdendir bu."
