Sadi
1210 - 1292
Saadi (tam adıyla Saʿdī Şīrāzī, genellikle Saadi olarak anılır) 13. yüzyılın önde gelen İranlı şairi, düzyazı yazarı ve ahlak düşünürüdür. 1210 dolaylarında Şiraz’da doğduğu kabul edilen Saadi, hem nazım hem nesir alanında derin etkiler bırakmış; özellikle Gulistan (Gül bahçesi) ve Bustan (Bahçe) adlı eserleriyle edebiyat tarihinde merkezi bir yere gelmiştir. Eserleri kısa hikâye, didaktik öğretiler ve ahlaki öğütleri şiirsel bir üslup ve zekâ ile harmanlar; demokratik insanlık görüşü ve toplumsal erdem vurgusuyla tanınır. Hayatı boyunca yaptığı geniş seyahatler, onun gözlemlerini ve çok kültürlü perspektifini beslemiş; eserleri sadece İran kültüründe değil, tüm İslam coğrafyasında ve Batı’da da tercüme edilip etkili olmuştur. Saadi’nin sözleri ve aforizmaları resmi metinlerde, mezar taşlarında ve diplomatik bağlamlarda sıkça alıntılanır; Şiraz’daki türbesi hâlen ziyaret edilen bir kültürel anıt olarak varlığını sürdürür. Edebî dili, ahlakî derinliği ve insan merkezli mesajları nedeniyle Saadi klasik Pers edebiyatının en kalıcı figürlerinden biri sayılır.
Sözler (42)
"Olgun bir adamı dost edinmek isterseniz, eleştirin; basit bir adamı dost edinmek isterseniz methedin."
"En korkulu anlarında bile ümidini kırma, unutma ki iliklerin en lezzetlisi en sert kemikte bulunur."
"Yarasanın gözü gündüz göremiyorsa, güneşin ne günahı var bunda?"
"Yeryüzünde hiçbir Hüma kuşu kalmasa da, kimse baykuşun gölgesine sığınmaz."
"Taç ve taht geçicidir. Geçmişlerin iyiliklerini an ki, senin de adını gelecekte ansınlar."
"Zenginlik istiyorsan, tatlı bir talih olan kanaatten başka bir şey isteme."
"Allah'ı tanıyan bir yabancı için, O'na yabancı olan bin akraba feda!"
"Bin doğru yapsan da bir yanlışını konuşurlar."
"Canından el çeken, gönlünde ne varsa söyler."
"Cihan kimseye kalmaz, ey kardeş! Gönlünü Yaratan'a bağla; o kadar..."
"Dostluğa yer bırakacak kadar savaş, savaşa yer bırakacak kadar dost ol."
"Dünyanın mülküne dayanıp güvenme. O senin gibi nice kimseleri besleyip öldürdü."
