Sadi

1210 - 1292

Saadi (tam adıyla Saʿdī Şīrāzī, genellikle Saadi olarak anılır) 13. yüzyılın önde gelen İranlı şairi, düzyazı yazarı ve ahlak düşünürüdür. 1210 dolaylarında Şiraz’da doğduğu kabul edilen Saadi, hem nazım hem nesir alanında derin etkiler bırakmış; özellikle Gulistan (Gül bahçesi) ve Bustan (Bahçe) adlı eserleriyle edebiyat tarihinde merkezi bir yere gelmiştir. Eserleri kısa hikâye, didaktik öğretiler ve ahlaki öğütleri şiirsel bir üslup ve zekâ ile harmanlar; demokratik insanlık görüşü ve toplumsal erdem vurgusuyla tanınır. Hayatı boyunca yaptığı geniş seyahatler, onun gözlemlerini ve çok kültürlü perspektifini beslemiş; eserleri sadece İran kültüründe değil, tüm İslam coğrafyasında ve Batı’da da tercüme edilip etkili olmuştur. Saadi’nin sözleri ve aforizmaları resmi metinlerde, mezar taşlarında ve diplomatik bağlamlarda sıkça alıntılanır; Şiraz’daki türbesi hâlen ziyaret edilen bir kültürel anıt olarak varlığını sürdürür. Edebî dili, ahlakî derinliği ve insan merkezli mesajları nedeniyle Saadi klasik Pers edebiyatının en kalıcı figürlerinden biri sayılır.