Samed Behrengi

1939 - 1967

Samed (Samad) Behrengi (1939–1968), Tahran yakınlarındaki bir Azeri kökenli ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen, İran’da çocuk edebiyatı, halkbilimi ve eğitim alanlarında etkili olmuş bir öğretmen, yazar ve çevirmendir. En çok bilinen eseri Küçük Kara Balık (The Little Black Fish) adlı çocuk öyküsüdür; bu kısa alegorik masal, özgürlük ve direniş temalarını sade bir dille işlemesiyle hem İran’da hem de uluslararası alanda geniş yankı bulmuştur. Behrengi, aynı zamanda yerel masal ve halk hikâyelerini derleyip yayımlamış, tercümeler yaparak bölgesel kültürün görünürleşmesine katkıda bulunmuştur. Eğitimci kimliğiyle kırsal bölgelerde öğretmenlik yapan Behrengi, sınıf ve toplum ilişkilerine dair eleştirel bakışını eserlerine taşımıştır. Halk ağzı ve sade dil kullanımı, eserlerinin geniş kitlelere ulaşmasını sağlarken, toplumsal adalet, yoksulluk ve ezilenlerin sesi olma temaları yazınında belirgindir. Araştırmacı yönüyle Azerbaycan ağızlarından derlemeler yapan Behrengi, aynı zamanda çocuklara yönelik öğretici ve düşündürücü metinler üretmiştir. Çok genç yaşta, 31 Ağustos 1968’de Aras Nehri’nde boğulma sonucu hayatını kaybetmiştir; ölümü dönemin politik ve toplumsal koşulları nedeniyle tartışmalara konu olmuştur. Kısa yaşamına rağmen Behrengi, İran çocuk edebiyatı ve halk bilimi üzerinde kalıcı bir etki bırakmış, eserleri farklı dillere çevrilerek nesiller boyunca okunmaya devam etmiştir.